OLD HENGEL
De historie van Hengelo Gld
19e EEUW
Lodewijk
August Ghym was notaris in Hengelo van 1822 tot 1875. Hij werd geboren in 1791
in ’s Heerenberg. In 1822 kwam hij naar Hengelo, betrok een kamer bij
Geertruida Westerholt, waar hij zijn praktijk als notaris begon. In 1835 vetrok
zijn hospita naar Zutphen. De koopman Salomon Fortuin werd de nieuwe bewoner,
zodat Ghym moest verhuizen. Hij huurde een paar kamers bij de familie Willinck
aan de latere Spalstraat, huisnummer Dorp 20. De familie Willinck bestond uit
vijf gezusters, desondanks woonde de ongehuwde Lodewijk geheel zelfstandig. Hij
had wel een inwonende dienstmeid, Theodora Beunk uit Hengelo.
Geleidelijk raakte de
notaris in betere doen. In juni 1846 schoof hij met zijn huishoudster een deur
op naar Dorp 19, later werd dit Dorp 1, het nog steeds bestaande pand Dorpzicht
aan de Spalstraat. Hij kocht dit huis van de burgemeester Wilt
Adriaan Wilbrenninck, die naar het kasteel ’t Averenck verhuisde. Ghym bleef
hier tot zijn dood wonen.Op 1 mei 1852 kwam Catharina Sanders in dienst als
huishoudster en zij zou hem bijna twintig jaar trouw blijven. Theodora Beunk
vertrok omstreeks 1860, waarna enkele meisjes van een jaar of twaalf voor korte
tijd dienstmeid waren.
Ghym begon op jonge
leeftijd als notaris in Hengelo (31 jaar) en zou dat tot op hoge leeftijd
blijven. Op de leeftijd van 76 jaar, tegenwoordig zou men al geruime tijd zijn
gestopt met werken, sloeg het noodlot toe. Op de avond van zondag 12 mei 1867
werd er aangebeld bij de notaris. Catharina deed open en zag een man op de stoep
staan die haar baas wilde spreken over zaken. In de Zutphense Courant stond een
verslag van het vervolg:
Na afloop van ’t
gesprek hoorde dienstmeid, hoe haar heer zelf den persoon uitliet, terwijl deze
zeide: Ik zal dan maandag terugkomen. Dadelijk daarop vernam zij echter ook een
steunen en een val. De bezoeker had, zoo als later bleek, den heer Ghym, toen
deze hem de deur wilde openen, met een klompenmakersboormes eerst zwaar aan het
hoofd verwond, en toen hij daarop bewusteloos nederviel, nog zulk een zwaren
slag op den arm toegebragt, dat deze gebroken is. Toen de meid nu toeschoot om
te zien en haren meester te helpem, werd ook zij door den persoon aangegrepen,
die haar met zijn mes twee sneden in het aangezigt op de hoogte van den mond
toebragt, zoodat letterlijk de tanden met het vlees zijn uitgesneden.
Nog
diezelfde avond werd er door de burgemeester Mossel een bode naar Zutphen
gezonden met een boodschap voor de officier van Justitie:
Ik haast mij U
Edelachtbare te rapporteren dat hedenavond circa tien uren eene poging tot moord
is gepleegd op den notaris L.A. Ghym en diens huishoudster Catharina Sanders
door eenen onbekenden persoon ten zijnen kantore zich aangemeld hebbende om hem
over zaken te spreken, bij welke gelegenheid de dader gedachte personen zware
wonden heeft toegebragt.
In
afwachting der overkomst der Justitie, om gezegd feit te instrueren zal de
politie alles in het werk stellen om de dader zoo mogelijk te ontdekken.
Moge
de Justitie onverhoopt in deze persoonlijk geen onderzoek verlangen in te
stellen, zal het mij aangenaam zijn door brenger dezes hiervan in wetenschap te
worden gesteld.
Justitie stelde snel een
onderzoek in. Daags na de aanslag zette de offier van justitie in een brief aan
Mossel de feiten op een rijtje:
Hoe meer ik over de
zaak denk, hoe meer ik vermoed dat de dader van een aanslag op den notaris Ghym
in Hengelo of omstreken moet wonen. Dit temeer dunkt mij uit zijn bekendheid met
de plaats, en ook uit zijn gesprek met den notaris over een stuk grond, en zijn
opgaaf aan de meid dat zij hem wel een sin de R.C. kerk zou gezien hebben.
Ik
verzoek U den notaris nog eens te vragen wat hij heeft opgegeven omtrent de
ligging en den eigenaar van het stuk land dat hij zeide te willen koopen. Uit
die opgave welke m.i. in allen deelen nauwekeurig bijzondere bekendheid met de
ligging van dat stuk land aanduidt, wijst mij dat men daar in den buurt den
dader moet zoeken. Hij moet dus m.i. op den Keienborg of daaromtrent wonen, daar
hij anders met die streek niet zoo goed bekend kan zijn. Uwes gelieve de politie
ook op die omstandigheid opmerkzaam te maken, en naar aanleiding daarvan het
onderzoek met de meeste activiteit voort te zetten. Laten de veldwachters daar
in de plaats bij alle klompenmakers rondgaan of zij iets verdachts kunnen
vinden.
Kennelijk
was de notaris of nog niet goed aanspreekbaar, of hij wist zich niet veel meer
van het geval te herinneren of hij had de dader niet gekend.
Het
onderzoek leidde daarna snel tot resultaten, zo meldde de Zutphense Courant
enige dagen later:
In den nacht van
woensdag op donderdag is de vermoedelijke dader van de moordaanslag op den
notaris te Hengelo en zijne huishoudster, in Oenen onder Epe, door den brig.maj.tit.
A.C. Groenendaal gevat en gevankelijk naar hier getransporteerd. Gisteren is hij
ter confrontatie naar Hengelo vervoerd.
Hij
ontkent alle schuld aan de misdaad, doch naar wij vernemen, hebben zijne
slagtoffers hem herkend en bestaan er ook verder zeer gegronde vermoedens, dat
hij de ware schuldige is. De gevangene is de persoon van W.H., klompenmaker,
onder de gemeente Hengelo, hij is gehuwd en vader van twee kinderen.
Bij het onderzoek waren
twee voorwerpen door de veldwachters gevonden. De burgemeester berichtte aan de
officier van justitie:
Bij deze heb ik de
eer U Edelachtbare in te zenden een door mij opgemaakt relaas wegens gedane
opname ten huize van Willem Hanekamp te Hengelo tot ontdekking des misdrijfs
gepleegd ten huize van den notaris Ghym alhier.
De bewijsstukken,
bestaande uit een met bloed bevlekte kiel en een bebloed mes, werden naar de
Griffie van de rechtbank overgebracht.
De notaris was op 27
juni nog niet in staat om naar Arnhem te reizen, omdat hij zijn armen nog niet
kon gebruiken Catharina was toen al wel weer opgeknapt. Zij vertrok vier jaar
later naar Vorden.
Naar de moordenaar is
nog een bosje vernoemd aan de Hummelosche- Enschedesche Kunstweg, midden tussen
de Brouwersmolen en Eulink’s handwijzer. In september werd uitspraak gedaan
voor de rechtbank:
Zutphense
Courant 14 september 1867: Gisteren is
door het Provinciaal Gerechtshof te Arnhem behandeld en uitspraak gedaan in de
zaak van Willem Hanekamp, beschuldigd van poging tot moord op den notaris Ghijm
te Hengelo en diens huishoudster. De beschuldigde erkende de misdaad te hebben
gepleegd. Het O.M. eischte eene tuchthuisstraf van 26 jaren en 8 maanden. Het
hof heeft hem veroordeeld tot 20 jaren tuchthuisstraf.
De notaris is nog niet geheel hersteld, hij draagt de
regterhand nog steeds in een doek en kan nog niet schrijven. De huishoudster
heeft een groot deel der tandkas verloren, doch kan weder duidelijk en zeer
verstaanbaar spreken. De veroordeelde betoonde groote onverschilligheid.
Overigens
betwijfel ik of de notaris wel erg geliefd was in Hengelo, want heel veel
Hengelose zaken (‘verkopingen’) in die tijd werden door notarissen uit de
omgeving afgehandeld.
Lodewijk
August Ghym overleed op 6 februari 1875, en was tot die datum notaris en
woonachtig op Dorpzicht.